Қазақстанда вакцинациядан бас тарту жағдайларының тұрақты өсуі байқалуда. Денсаулық сақтау министрлігінің деректеріне сәйкес, тек 2025 жылдың өзінде 25 мыңнан астам бас тарту жағдайы тіркелген, ал соңғы бес жылда олардың саны шамамен 3,5 есе өскен, деп жазады QazaqToday.info ақпараттық порталы.
Ұзақ мерзімді динамикада өсім одан да айқын: егер 2017 жылы екпеден шамамен 5,3 мың адам бас тартса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш жыл сайын 20–25 мың адамға жеткен.
Бұл үрдіс неліктен күшейіп жатыр және оның салдары қандай болуы мүмкін екенін денсаулық сақтау саласының сарапшысы Гульнафис Жүсіпалиева түсіндіреді.
«Вакцинациядан бас тартудың өсуі – күтпеген жағдай емес, заңды кезең. Инфекциялар ұзақ уақыт бойы байқалмаса, халықтың бір бөлігінде қауіп сезімі төмендейді, бұл қамту деңгейіне тікелей әсер етеді», – дейді сарапшы.
Бұл динамика өңірлік деңгейде де байқалады.
«Тәжірибеде біз бас тартулар санының өсуін көріп отырмыз. Мысалы, Талдықорғанда бас тартулардың шамамен 60%-ы бір жасқа дейінгі балаларға тиесілі – бұл ең осал топ. Сонымен қатар бас тартулардың шамамен 99%-ы медициналық себептермен емес, ата-аналардың жеке көзқарастарымен байланысты», – дейді Жүсіпалиева.
Осы жағдай аясында эпидемиологиялық ахуал нашарлап келеді: соңғы жылдары елде қызылша мен көкжөтел аурулары көбейіп жатыр, әрі жағдайлардың басым бөлігі екпе алмаған балалар арасында тіркелуде.
Тек 2026 жылдың басынан бері қызылшаның 1 300-ден астам жағдайы тіркелген, олардың шамамен 81%-ы – екпе алмаған балалар.
2025 жылдың қорытындысы бойынша 4 240 жағдай анықталған, және науқастардың 76%-дан астамы да вакцина алмаған.
«Бүгінде мәселе вакцинаның қолжетімділігі мен сапасында емес. Бұл – сенім, коммуникация және шешім қабылданатын ақпараттық орта мәселесі», – деп атап өтеді сарапшы.
Оның айтуынша, вакцинация деңгейінің төмендеу салдары алдын ала белгілі.
«Эпидемиология тұрғысынан бәрі қарапайым: вакцинацияның төмендеуі міндетті түрде басқарылатын инфекциялардың қайта оралуына әкеледі. Қазір байқап отырғанымыз – соның алғашқы сигналы», – дейді ол.
Мұндай жағдайда халықпен жұмыс істеу тәсілін өзгерту негізгі міндетке айналады.
«Формалды ақпарат беруден түсінікті әрі жүйелі диалогқа көшу қажет – қысымсыз, бірақ тәуекелдер мен салдарды нақты түсіндіру арқылы», – деп санайды сарапшы.
Оның пікірінше, алғашқы медициналық-санитарлық көмектің рөлі ерекше. Дәл осы деңгейде сенім қалыптасып, вакцинация туралы соңғы шешім қабылданады.
«Бүгінде мәселе шешімнің бар-жоғында емес, жүйенің тәсілдерді қаншалықты жылдам бейімдеп, сенімді қайта қалпына келтіре алатынында», – деп қорытындылады сарапшы.
