Қазақстан Үкіметі Ұлттық қордың инвестициялық стратегиясын түбегейлі жаңартуды қолға алды. Ең қызу талқыға түскен жаңалық — қор активтерінің бір бөлігін криптовалютаға салу жоспары. Бұл қадам болашақтың еншісіндегі батыл шешім бе, әлде халық қазынасын желге ұшыруы мүмкін қауіпті құмарлық па? Бұл сұраққа QazaqToday агенттігі жауап іздеп көрді.
Әлемдік экономикадағы тұрақсыздық пен мұнай бағасының құбылуы Қазақстанды қаражатты сақтау мен көбейтудің жаңа жолдарын іздеуге итермелеп отыр. Дәстүрлі акциялар мен облигациялар сенімді болғанымен, олардың табыстылығы инфляция қарқынына әрдайым ілесе бермейді. Осы тұста Үкімет назарын цифрлық активтерге аударды.
Жаңа стратегия: Мұнайдан – Инвестицияға
Бұған дейін Ұлттық қор консервативті саясат ұстанып, тәуекелі төмен құралдарды таңдайтын. Алайда, заман ағымы жаңашылдықты талап етеді. Қаржы сарапшысы Айбар Олжай бұл бастаманың қисынды екенін алға тартады. Оның айтуынша, шикізат дәуірінің шегі бар, сондықтан қор жұмысын қайта құру — уақыт талабы.
«Ұлттық қордың инвестициялық стратегиясын өзгертіп, портфельдің шамамен 5 пайызын дәстүрлі акциялар мен облигациялардан бөлек, баламалы құралдарға бағыттау туралы бастаманы орынды деп санаймын. Мұнайдан түсетін табыстың болашақта азаятынын ескерсек, қордың негізгі кіріс көзі шикізат емес, ұтымды инвестициялық шешімдер болуы тиіс», — дейді сарапшы.
Расымен де, әлемдік қаржы институттары мен орталық банктердің көбі қазір криптоактивтерді зерттеп, тіпті қолданысқа енгізіп жатыр. Қазақстанның бұл жаһандық көштен қалып қоймауға тырысуы түсінікті.
Басты қауіп: Тұрақтылық пен Құбылмалылық текетіресі
Дегенмен, криптовалюта нарығы — қаржы әлемінің «жабайы батысы» іспетті. Мұндағы бағаның құбылмалылығы (волатильдік) кез келген инвестордың жүрегін шайлықтырады. Бүгін екі есе өскен актив, ертең құлдырап кетуі әбден мүмкін. Ал Ұлттық қор — бұл жеке трейдердің әмияны емес, болашақ ұрпақтың еншісі.
Сарапшы Айбар Олжай да дәл осы мәселеге алаңдаушылық білдіреді. Ол цифрлық активтердің суверенді қорлар үшін ең басты құндылық — тұрақтылыққа қауіп төндіруі мүмкін екенін ескертеді:
«Бұл жерде асығыстыққа жол бермеу керек. Криптоактивтер — қаржы нарығының авангарды болғанымен, олардың құбылмалылығы өте жоғары. Ал Ұлттық қор секілді стратегиялық резервтер үшін алып-сатарлықтан гөрі, тұрақты әрі сенімді өсім маңыздырақ».
Қалай қауіпсіз әрекет ету керек?
Егер тәуекел соншалықты жоғары болса, оны қалай басқаруға болады? Сарапшылардың пікірінше, кілт — «тест режимінде». Яғни, бірден үлкен соманы бәске тігудің қажеті жоқ.
Айбар Олжайдың ұсынысы бойынша, алғашқы кезеңде қордың 1 пайызынан аз бөлігімен ғана нарыққа кіру қажет. Бұл — сәтсіздік болған жағдайда жалпы портфельге айтарлықтай зиян тигізбейтін мөлшер.
«Ең бастысы — активтерден шығу жолдарын (exit strategy) мұқият пысықтау қажет: бағам төмендеген жағдайда шығынды қай нүктеде тоқтатамыз (stop-loss), қандай шығынды қабылдауға дайынбыз — осы сұрақтардың нақты жауабы болуы шарт», — деп кеңес береді қаржыгер.
Ұлттық қор қаржысын криптовалютаға салу — екі ұшты семсер. Бір жағынан, бұл активтерді әртараптандырып, жоғары табысқа кенелу мүмкіндігі. Екінші жағынан, болжап болмайтын нарықтық тәуекел.
Сарапшы пікірінен ұғатынымыз: идеяның өзі дұрыс болғанымен, оны іске асыру «жеті рет өлшеп, бір рет кесуді» талап етеді. Егер сынақ мерзімі сәтті өтіп, нақты «стоп-лосс» стратегиялары бекітілсе ғана, Ұлттық қор цифрлық дәуірдің игілігін көре алады. Әйтпесе, халық қазынасы виртуалды әлемнің құрбанына айналып кетуі ғажап емес.
