Фото: видеодан скрин
Шымкент қаласындағы ірі өндіріс орындарының бірі — металлургия зауытының айналасында үлкен дау туды. Кәсіпорын аумағында құрамында арнайы жасағы бар құқық қорғау органдары жүргізген жедел шаралардан кейін зауыттың өндірістік жұмысы толықтай тоқтап қалған. Қазіргі уақытта кәсіпорын басшылығы мен шетелдік инвесторлар қалыптасқан тығырықтан шығу үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа және құзырлы органдарға ресми түрде үндеу жолдады. Бұл туралы Qazaqtoday.info ақпарат порталы Vera.kz -ке сілтеме жасап хабарлайды.
Тұтқиылдан жасалған рейд және өндірістің тоқтауы
Кәсіпорын өкілдерінің мәлімдеуінше, оқиға ағымдағы жылдың 5 мамырында басталған. Зауыт аумағына өздерін Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасының (ҰҚҚКБ/УБОП) қызметкерлеріміз деп таныстырған тұлғалар мен бетперде киген арнайы жасақ (спецназ) сарбаздары басып кірген. Тексеріс жүргізуге негіз болатын ешқандай ресми құжаттар мен рұқсат қағаздарын көрсетпеген құзырлы орган өкілдері зауытта еңбек етіп жатқан шетелдік мамандарды жаппай ұстай бастаған.
Бастапқыда «адамдарды заңсыз ұстау және еңбекке мәжбүрлеу» күдігімен басталған шара, кейіннен көші-қон заңнамасын тексеру операциясына ұласып кеткен. Нәтижесінде зауыттың барлық жұмысшылары полиция бөлімшесіне жеткізіліп, олардың төлқұжаттары тәркіленген.
Қазіргі уақытта Қытай Халық Republic-сының 20 азаматы, соның ішінде екі ірі инвестор Шымкент қаласының уақытша ұстау изоляторында (арнайы қабылдау орнында) қамауда отыр. Зауыт басшылығы бұл азаматтардың құжаттары заңды екенін, ал төлқұжаттары виза мерзімін ұзарту үшін Алматы қалалық көші-қон қызметі басқармасына өткізілгенін айтады. Алайда, жергілікті полиция бұл уәждерді тексеруден бас тартып отыр.
Осы рейдтің салдарынан зауыттың өндірістік желісі, атап айтқанда балқыту пештері, трансформаторлар мен арматура прокатын шығаратын цехтары жұмысын тоқтатты. Басшылық жедел тоқтату кезінде техникалық апаттың алдын әрең алғандарын хабарлады.
Инвесторлар жергілікті билік өкілдерінің қатысы барына күмәнданады
Бұл оқиғадағы ең негізгі мәселе — зауыт басшылығы мен инвесторлардың құқық қорғау органдарының іс-әрекетіне наразылық білдіруі ғана емес. Компания басшылығы бұл іске жергілікті билік өкілдерінің қатысы барына күмәнданып, олардың кәсіпорынның ішкі істеріне және бизнестің жұмысына заңсыз араласу ықтималдығын алға тартады.
Шетелдік инвестордың айтуынша, белгісіз бір тұлғаның жалған қоңырауы немесе негізсіз арызы бойынша стратегиялық маңызы бар металлургия зауытына арнайы жасақты қарумен аттандыру —бизнесті қудалаудың және әкімшілік ресурсты асыра пайдаланудың белгісі болуы мүмкін. Кәсіпорын өкілдері бұл шаралардың артында зауыттың жұмысын әдейі тұралатып, инвестициялық жобаларды тоқтатуға бағытталған мүдделі топтар тұруы мүмкін деген қауіп білдірді.
Қысым мен қоқан-лоқыдан кейін жетекші шетелдік мамандардың бірі (Сюньюаньсы мырза) жұмыстан бас тартып, елден кеткен. Ал өзге инвесторлар Шымкент қаласындағы инвестициялық ахуалдың тым нашарлап кеткенін айтып, бұдан былай жобаларды қаржыландыруды тоқтататындарын мәлімдеді.
Президентке үндеу: Инвесторлар араша сұрайды
Зауыттың өндірістік тізбегі үзіліп, бизнестің құқығы тапталған соң, кәсіпорын басшылығы мен шетелдік инвесторлар тығырықтан шығудың жалғыз жолы ретінде Қазақстан Republic-сының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа тікелей көмек сұрап жүгінді.
Мемлекет басшысының елге инвестиция тарту және инвесторлардың құқығын қорғау жөніндегі тапсырмалары жергілікті жерде өрескел бұзылып жатқанын алға тартқан кәсіпорын келесі талаптарды қойып отыр:
1 Президенттің араласуы: Мемлекет басшысынан шетелдік инвесторлардың қауіпсіздігі мен құқығының қорғалуын жеке бақылауға алуды сұрайды.
2 Арнайы прокурор тағайындау: Зауыт аумағындағы рейдтің заңдылығын тексеру үшін Бас прокуратура тарапынан арнайы уәкілетті прокурордың тағайындалуын талап етеді.
3 Азаматтарды босату: Уақытша ұстау изоляторында жатқан 20 ҚХР азаматын дереу босатып, олардың жеке басын ІІМ-нің бірыңғай базасы арқылы заңды түрде нақтылауды сұрайды.
4 Құқықтық баға беру: Бас прокурордан Шымкент қалалық Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасы мен Көші-қон қызметінің іс-әрекеттеріне құқықтық баға беріп, кінәлі тұлғаларды жауапқа тартуды өтінеді.
Инвесторлар мемлекет тарапынан шұғыл шаралар қабылданбаса, бұл жағдай халықаралық деңгейдегі үлкен скандалға ұласып, Қазақстанның әлемдік аренадағы инвестициялық беделіне нұқсан келтіретінін ескертті. Vera.kz редакциясы оқиғаның дамуын алдағы уақытта да қадағалап отырады.
