Қазақстанның елордасы Астана қаласы бүгінде Орталық Азияның саяси ғана емес, маңызды көлік-логистикалық орталығына айналып келеді. Осы орайда, Мемлекет басшысының елорданың транзиттік әлеуетін арттыру үшін жаңа әуежай салу мүмкіндігін қарастыру туралы тапсырмасы сала мамандары мен экономистер арасында үлкен талқылау тудырды. Бұл туралы QazaqToday.info ақпараттық порталы хабарлайды.
Қолданыстағы Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы соңғы жылдары өзінің мүмкіндіктерінің шегіне жақындап қалды. 2024 жылдың қорытындысы бойынша әуе айлағы рекордтық 8,3 миллион жолаушыға қызмет көрсетсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 9,2 миллионнан асты. Қазіргі терминалдардың өткізу қабілеті мен жалғыз ұшу-қону жолағының жүктемесі алдағы бес-он жылда елорданың өсу қарқынына төтеп бере алмайтыны анық. Сондықтан екінші әуе айлағы – бұл жай ғана инфрақұрылымдық жоба емес, бұл Астананы Еуразияның қақ ортасындағы қуатты авиациялық хабқа айналдырудың стратегиялық қадамы.
Екінші әуежайдың қажеттілігі, ең алдымен, жүк тасымалы мен транзиттік ағындардың өсуімен байланысты. Қазіргі әуежай негізінен жолаушылар тасымалына бағытталған, ал жаһандық логистикада әуе арқылы жүк тасымалдау тренді қарқын алып жатыр. Көлік министрлігінің деректеріне сүйенсек, Қазақстан арқылы өтетін әуе транзиті жылына 10-15%-ға артып келеді. Екінші әуежай мамандандырылған жүк терминалдарымен және заманауи логистикалық орталықтармен жабдықталса, ол Қытай мен Еуропа арасындағы тауар айналымының негізгі буынына айналады. Бұл Астананың тек жолаушылар емес, сонымен бірге мультимодалды жүк хабы ретіндегі беделін бекемдей түспек. Халықаралық тәжірибеге көз жүгіртсек, Стамбул, Лондон немесе Дубай сияқты мегаполистердің бірнеше әуежайы болуы – экономикалық тиімділіктің классикалық үлгісі. Мысалы, Стамбулдағы жаңа әуежайдың іске қосылуы Түркияның ЖІӨ-не қосымша 5%-ға жуық үлес қосып, мыңдаған жұмыс орнын ашты. Астана да осы модельді негізге ала отырып, екі әуежай арасындағы функцияларды бөле алады: бірі – халықаралық транзиттік хаб, екіншісі – ішкі рейстер мен лоукостерлерге арналған тиімді айлақ.
Экономикалық тұрғыдан алғанда, мұндай ауқымды жобаның қайтарымдылығы мультипликативті әсермен өлшенеді. Алдын ала сарапшылық болжамдар бойынша, жаңа әуежай құрылысы мен оның айналасындағы «Аэротрополис» (Aero City) индустриялық-логистикалық аймағын дамыту ел бюджетіне жыл сайын миллиардтаған теңге тікелей табыс әкелуі мүмкін. Инвестициялардың жалпы көлемі 1 миллиард доллардан асуы ықтимал, бірақ бұл қаржы негізінен шетелдік инвесторлар есебінен тартылмақ. Мұндай нысанның құрылысы тек авиация саласын емес, құрылыс, қызмет көрсету, қонақ үй бизнесі мен туризмді де алға сүйрейді. Әрбір жаңа әуе рейсі орта есеппен 100-ден астам жанама жұмыс орнын құруға септігін тигізеді. Сонымен қатар, жаңа әуежайдың ашылуы авиакомпаниялар арасындағы бәсекелестікті арттырып, билет бағасының төмендеуіне және халықтың ұтқырлығының артуына әкеледі.
Көлік вице-министрі Талғат Ластаевтың айтуынша, қазіргі уақытта ICAO стандарттарына сәйкес азаматтық авиацияның 2050 жылға дейінгі Бас жоспары әзірленуде, онда екінші әуежайдың орны мен техникалық сипаттамалары нақтыланбақ. Тәуелсіз экономистер бұл жобаны «кешіктіруге болмайтын қажеттілік» деп бағалайды. Олардың пікірінше, егер Астана қазір инфрақұрылымды кеңейтпесе, ертең транзиттік ағын көршілес Ташкент немесе Бішкекке ауып кетуі мүмкін. Сондықтан жаңа әуе айлағы – бұл жай ғана құрылыс емес, бұл Қазақстанның әлемдік нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін сақтаудың кепілі. Елорданың екінші әуежайы Астананы жаһандық картадағы ірі авиациялық империяның орталығына айналдырып, ел экономикасына ұзақ мерзімді дивидендтер әкелетін нысан болмақ.
Суретті ЖИ жасады
