Қазақстанның сауда орындарында маусымынан ерте піскен қарбыздар сатыла бастады. Алайда, сарапшылар мұндай өнімнің құрамында денсаулыққа қауіпті нитраттардың мөлшері жоғары болуы мүмкін екенін ескертеді. Qazaq Expert Club сарапшысы, доцент Лаура Аутелеева ерте піскен қарбызды таңдау және тұтыну кезінде сақ болуға шақырып, негізгі қауіптер мен сақтану жолдарын түсіндірді, деп хабарлайды Qazaqtoday.info сайты.
Маманның айтуынша, Қазақстан жағдайында қарбыздың көптеген сорты табиғи жолмен тек шілде айының соңына қарай пісіп жетіледі. Сондықтан сөрелерде ерте пайда болған өнімдер көбіне өсуді жылдамдататын қарқынды технологиялар мен азотты тыңайтқыштарды (нитраттарды) шамадан тыс қолдану арқылы өсірілуі ықтимал. Бұл өнімнің сапасы мен қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді.
Нитраттардың өзі улы заттарға жатпағанымен, адам ағзасына түскенде олар қанның оттегін тасымалдау қызметін бұзатын қауіпті нитриттерге айналуы мүмкін. Бұл әсіресе сәбилер мен жас балалардың денсаулығы үшін аса қатерлі. Нитратпен уланудың негізгі белгілеріне жүрек айнуы, құсу, іш ауруы, диарея, бас ауруы және жалпы әлсіздік жатады. Ауыр жағдайларда ағза тіндерінің оттегімен қамтамасыз етілуі бұзылатын метгемоглобинемия дамуы мүмкін, оның салдарынан ерін мен тері көгеріп, адам ентіге бастайды.
Денсаулыққа төнетін қауіпті азайту үшін сарапшы қарбызды тек ресми сауда орындарынан, яғни базарлар мен супермаркеттерден сатып алуға кеңес береді. Өнімнің күн сәулесі тікелей түспейтін, көлеңке жерде сақталғанына көз жеткізу маңызды. Жол бойында немесе рұқсат етілмеген жерлерде сатылатын, сондай-ақ қабығы жарылған, кесілген немесе зақымданған қарбыздарды алудан бас тартқан жөн. Сонымен қатар, қарбыз жерде емес, арнайы сөрелерде немесе тұғырларда тұруы тиіс.
Қарбызды тұтынбас бұрын оны ағынды сумен мұқият жуу керек. Сарапшылар ерте піскен қарбыздың қабығына жақын ақшыл бөлігін жемеуге кеңес береді, себебі зиянды заттар көбіне сол жерде жинақталады. Өнімнің түсінің тым қанық қызыл болуы, ішіндегі сарғыш тамырлар немесе кесілген бетінің жылтыр болуы нитраттың көп екенін білдірмейді. Бұл белгілерге сүйеніп, өнімнің қауіпсіздігі туралы нақты қорытынды жасау мүмкін емес.
Егер қарбыз жегеннен кейін улану белгілері байқалса, дереу медициналық көмекке жүгінген жөн. Лаура Аутелееваның сөзінше, қарбыздың сыртқы түріне қарап, оның құрамындағы нитрат мөлшерін анықтау мүмкін емес, ол үшін зертханалық талдау қажет. Сондықтан ең сенімді әдіс – өнімді сенімді сатушылардан сатып алып, сақтау және гигиена ережелерін қатаң сақтау.
