Фото: gov.kz
Катар инвестициялары Қазақстандағы энергия тапшылығы мәселесін шешуге елеулі үлес қосуда, деп хабарлайды Qazaqtoday.info ақпарат порталы.
Елде электр энергиясына сұраныстың артуына байланысты жаңа энергетикалық қуат көздерін іске қосу қажеттілігі күн тәртібінде тұр. Осыған орай, Катар тарапы энергетика саласындағы бірқатар ірі жобаларды қаржыландыруға және инфрақұрылымды жаңғыртуға инвестиция салуды жоспарлап отыр.
Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің деректеріне сәйкес, елде электр энергиясын тұтыну көлемі 2020 жылғы 108,8 млрд кВт/сағаттан 2025 жылы 120,8 млрд кВт/сағатқа дейін өскен. Ал 2026 жылы бұл көрсеткіш 124,1 млрд кВт/сағатқа жетеді деп болжануда. Яғни, соңғы алты жылда электр энергиясына деген сұраныс шамамен 14 пайызға артқан.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда электр энергиясын өндіру көлемі 123,1 млрд кВт/сағатты құрады. Бұл 2019 жылғы 106 млрд кВт/сағатпен салыстырғанда 16 пайызға жоғары. Дегенмен, энергия тұтыну қарқынының артуы қолданыстағы инфрақұрылымға түсетін жүктемені күшейтіп отыр.
Сарапшылардың бағалауынша, алдағы жылдары Қазақстанда электр энергиясына деген сұраныс одан әрі өседі. Энергетика министрлігінің болжамына сәйкес, 2030 жылға қарай елдің электр қуатына деген қажеттілігі 28,2 ГВт-қа жетеді. Ал қолда бар қуат көлемі жаңа жобаларды іске қосқанның өзінде 22 ГВт деңгейінде қалып, шамамен 6,2 ГВт тапшылық қаупі туындайды.
Қолданыстағы энергия көздерінің басым бөлігі ұзақ жылдар бұрын салынған және жаңғыртуды қажет етеді. Бүгінде Қазақстандағы электр станциялары жабдықтарының орташа тозу деңгейі 56 пайызды құрайды.
Сондықтан жаңа электр станцияларын салу, газ инфрақұрылымын дамыту және энергетикалық нысандарды жаңарту – уақыт талабы.
Болашаққа салынған инвестиция
Катардың энергетика саласына бағытталған инвестициялары – бүгінгі қажеттілікті ғана емес, ел экономикасының алдағы ондаған жылдардағы тұрақты дамуын қамтамасыз ететін маңызды қадам.
Энергетика министрлігінің жоспарына сәйкес, 2029 жылға дейін Қазақстанда жалпы қуаты 6,7 ГВт болатын 68 жаңа энергетикалық жоба іске асырылмақ. Ал 2026 жылдың өзінде 2,6 ГВт жаңа қуат көзін енгізу жоспарланып отыр. Бұл шаралар 2027 жылдың соңына қарай энергия тапшылығы мәселесін шешуге, ал 2029 жылға қарай электр энергиясы бойынша тұрақты профицитке қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту, жаңа қуат көздерін іске қосу және халықаралық серіктестікті нығайту Қазақстанның энергетикалық тәуелсіздігін күшейтіп, экономиканың жаңа даму кезеңіне жол ашады.
Катардың Қазақстандағы энергетикалық жобалары туралы нақты деректерді мәтінге қоссаңыз, материал әлдеқайда мазмұнды әрі дәлелді болады.
Катар – стратегиялық серіктес
Соңғы жылдары Қазақстан мен Катар арасындағы экономикалық ынтымақтастық жаңа деңгейге көтерілді. 2024 жылы екі ел үкіметтері басым салаларда ұзақ мерзімді стратегиялық серіктестік туралы келісімге қол қойды. Құжат аясында жалпы құны шамамен 20 миллиард АҚШ долларын құрайтын тоғыз ірі инвестициялық жобаны іске асыру жоспарланған. Олардың басым бөлігі энергетика және газ саласына бағытталған.
Катарлық инвесторлар Қазақстанда газ өңдеу, электр энергиясын өндіру және газ тасымалдау инфрақұрылымын дамыту жобаларына қатысуда. Бұл жобалар ішкі нарықты газбен қамтамасыз етуге, электр энергиясының тапшылығын азайтуға және өңірлердің энергетикалық қауіпсіздігін күшейтуге мүмкіндік береді.
Негізгі жобалардың бірі – Қашаған кен орнында жылына 2,5 миллиард текше метр газ өңдейтін жаңа зауыт салу. Жобаны «QazaqGaz» ұлттық компаниясы мен катарлық UCC Holding бірлесіп жүзеге асыруда. Қазіргі уақытта жобаның алдын ала инженерлік жобалау кезеңі аяқталып, келесі кезеңге өту жұмыстары жүргізілуде. Жаңа зауыт ішкі нарыққа қосымша тауарлық газ жеткізуге және Қашағандағы мұнай өндіру көлемін арттыруға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ Қызылорда облысында қуаты 1 100 мегаватт болатын бу-газ электр станциясын салу жоспарланып отыр. Жобаны «Самұрық-Энерго» және катарлық UCC Holding компаниясы бірлесіп іске асырады. Инвестиция көлемі шамамен 1,7 миллиард АҚШ долларын құрайды. Станция 2029 жылға қарай пайдалануға беріледі деп күтілуде. Бұл жоба оңтүстік өңірлердегі электр энергиясы тапшылығын азайтып, энергия жүйесінің тұрақтылығын арттыруға ықпал етеді.
Бұдан бөлек, Катар Қазақстандағы үш газ өңдеу зауытын салу, «Бейнеу – Бозой – Шымкент» магистральды газ құбырының екінші желісін жүргізу, жаңа компрессорлық станциялар мен газ құбырларын салу жобаларына қатысуды жоспарлап отыр. Сарапшылардың бағалауынша, бұл жобалар жүзеге асқан жағдайда Қазақстанның коммерциялық газ өндіру көлемі шамамен 18 пайызға артады.
Энергетикалық қауіпсіздік нығаяды
Қазақстанның электр станциялары жабдықтарының орташа тозу деңгейі 56 пайызға жеткен. Ал 2030 жылға қарай елде электр қуатының тапшылығы 6,2 гигаваттқа дейін ұлғаюы мүмкін. Осындай жағдайда Катар инвестициялары жаңа генерациялық қуаттарды іске қосуға, энергетикалық инфрақұрылымды жаңғыртуға және елдің энергетикалық тәуелсіздігін нығайтуға мүмкіндік береді.
Жаңа энергетикалық нысандар іске қосылғаннан кейін электр энергиясының тапшылығы азайып, өңірлердің энергиямен қамтылу сапасы жақсарады. Сонымен қатар, газдандыру деңгейі артып, өнеркәсіп кәсіпорындары мен халық тұрақты энергия көздерімен қамтамасыз етіледі.
Жұмыс орындары мен экономикалық өсім
Ірі инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру құрылыс кезеңінде мыңдаған жаңа жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. Ал нысандар пайдалануға берілгеннен кейін тұрақты жұмыс орындары ашылады. Сонымен қатар, жергілікті мердігерлер мен шағын және орта бизнес өкілдері үшін жаңа тапсырыстар пайда болады.
Катардың энергетика саласына бағытталған инвестициялары – бүгінгі қажеттілікті ғана емес, Қазақстан экономикасының алдағы ондаған жылдардағы тұрақты дамуын қамтамасыз ететін маңызды қадам.
