Сурет: photos.com
Тоңазытқыш бүгінде кез келген үйдің ең қажетті құралдарының бірі. Бірақ осы техниканың артында ғасырлар бойы ізденген ғылыми тәжірибелер, адамзаттың тіршілігіне қажет салқын сақтау әдістері және индустриялық төңкерістер жатыр.
Адамдар ежелден тағамды сақтап қалудың түрлі жолдарын ойлап тапқан. Ежелгі Мысырда, Қытайда және Персияда жер астына арнайы қазандық тәрізді қоймалар қазылып, қыс бойы жиналған мұз сол жерге толтырылған. Осындай мұз қоймалары жаздың шіліңгір ыстығында сусын мен тағамды бұзылмай сақтауға мүмкіндік берді. Қытайда б.з.д. VII ғасырдан бастап мұз сақтайтын үлкен қоймалар қолданылғаны белгілі, ал Персиядағы «яхчал» деп аталатын мұз күмбездері инженерлік ғажайып саналады.
XVIII ғасырда жасанды салқындату ғылыми тұрғыдан зерттеле бастады. 1748 жылы шотландиялық профессор Уильям Каллен зертханада алғаш рет жасанды мұз жасауды көрсетті. Бұл тәжірибе тоңазытқыш дәуірінің бастауына айналғанымен, ол кезде технология тұрмыста қолдануға жарамайтын. 1834 жылы инженер Джейкоб Перкинс компрессорлық салқындату жүйесіне патент алып, бүгінгі заманауи тоңазытқыштардың негізін қалыптастырды.
XIX ғасырдың соңында салқындату технологиясы өндіріс орындарына енгізіле бастады. Ет комбинаттары, сыра зауыттары, кеме шаруашылықтары — барлығы мұзды табиғи жолмен емес, жасанды техникамен алуға көшті. Бірақ сол кезеңдегі құрылғылар қауіпсіз емес әрі өте үлкен болды, сондықтан тұрмыста қолданылмады.
XX ғасырдың басы тоңазытқыштың үйге ену дәуірін ашты. 1913 жылы АҚШ-та алғашқы тұрмыстық электрлі тоңазытқыш шығарылды. Одан кейін 1920–1930 жылдары фреонның пайда болуы құрылғыларды қауіпсіз әрі тиімді етті. Бұл кезеңде тоңазытқыштар әлем елдеріне жаппай тарай бастады. Қос камералы үлгілер, бөлек мұздатқыштар, автоматты реттеу жүйелері – бәрі де осы кезеңнің жаңалығы.
Соғыстан кейінгі жылдары тоңазытқыш әр үйдің міндетті техникасына айналды. Өндірушілер дизайнды жақсартып, энергияны аз пайдаланатын моторлар жасап, тұрмыстық техниканың жаңа стандарттарын қалыптастырды.
Қазіргі заманда тоңазытқыштар бұрынғыдан да күрделі әрі «ақылды». Жаңа модельдер ішкі температураны автоматты реттейді, азық-түлік санын камера арқылы есептеп береді, смартфонмен байланысып, жарамдылық мерзімін ескерте алады. Кейбір үлгілерде есікті ашпай-ақ ішін көруге болатын мөлдір панельдер мен жасанды интеллект негізіндегі мониторинг жүйелері бар.
Тоңазытқыштың тарихы — адамзаттың табиғи мұздан басталып, жоғары технологиялық құрылғыларға жеткен ұзақ эволюциясы. Бүгінде бұл техника тек тағамды сақтау құралы емес, тұрмысты жеңілдететін интеллектуалды жүйеге айналды.
Айта кетейік,қоғамдық орындарда никаб кигендерге жаза қолдану мәселесі мәжілісте мақұлданды
