Жаңа әуе компаниясының 51 пайызы жеке инвесторға берілді: ҚТЖ үлесі азайды

Қазақстанда жаңадан құрылған әуе компаниясының 51 пайызы жеке инвесторға тиесілі, ал 49 пайызы «Қазақстан темір жолына» берілген. Бұл туралы көлік вице-министрі Марат Қалиакпаров мәлімдеді.

Бұл туралы Qazaqtoday.info сайты хабарлайды.

Оның айтуынша, компанияның басым бөлігі — яғни 51 пайызы — жеке инвестор Чарльз Фридке тиесілі. Журналист осыған байланысты ұлттық әуе тасымалдаушы жеке адамның бақылауында бола ма деп сұрады.

Вице-министрдің түсіндіруінше, 51 пайызды жеке инвесторға берудің өзіндік себебі бар: егер компания толықтай мемлекеттік болса, ұшақ сатып алу кезінде түрлі шектеулер туындайды. Жеке инвестордың қатысуы бұл процесті жеңілдетеді. Сонымен қатар Қалиакпаров ҚТЖ компанияның барлық жұмысын бақылап отыратынын айтты.

Алайда бір мәселе түсініксіз күйінде қалып отыр: акцияның 51 пайызы жеке инвесторға тиесілі болса, компаниядағы басты шешімдерді кім қабылдайды? ҚТЖ шынымен бәрін бақылай ала ма?

Компания биыл алғашқы ұшағын алуды жоспарлап отыр. Келесі жылы тағы бір ұшақ жеткізілуі керек. Ал 2030 жылға дейін әуе паркін 10 ұшаққа жеткізу көзделген.

Алайда компания биыл ғана құрылған. Ұшақ сатып алу туралы келіссөздер әлі жүріп жатыр. Оның үстіне әлемде ұшақ тапшылығы бар. Сондықтан жоспарланған ұшақтардың уақытында жеткізілуі де белгісіз.

Ұшақтарды сатып алу үшін компания лизингке жүгінбек. Яғни ұшақтың ақшасын бірден төлемей, оны белгілі бір мерзім ішінде бөліп төлейді. Қалған шығын компанияның өз жұмысынан түскен табыс есебінен жабылмақ.

Вице-министр Қазақстан тарапынан қосымша ақша салынбайтынын айтты. Компанияны жеке инвестор қаржыландырады. Бірақ компанияның жұмысы жүрмей, лизинг ақшасын төлей алмаса, шығынды кім өтейді? Бұл сұраққа әзірге нақты жауап жоқ.

Журналист компанияда әлі ұшақ болмаса, оның ИКАО талаптарынан қалай өтетінін сұрады. Вице-министр ИКАО сертификаты әр әуе компаниясына жеке берілетінін және оны алу үшін қажетті құжаттарды тапсыру керектігін түсіндірді.

Сондай-ақ ол Қазақстанның авиациялық қауіпсіздік бойынша халықаралық тексеруден өткенін, көрсеткіші 95 пайыздан асатынын айтты. Алайда бір нәрсені түсіну керек: Қазақстанның авиация саласы халықаралық тексеруден өткені жаңа компанияның қауіпсіздігі толық дәлелденді деген сөз емес. Әр компания өз талаптарына сай екенін жеке көрсетуі керек.

Сонымен, жаңа әуе компаниясы 2030 жылға дейін 10 ұшақ алуды жоспарлап отыр. Бірақ оның 51 пайызы жеке инвесторға тиесілі. ҚТЖ қалған 49 пайызын иеленгенімен, компанияның барлық жұмысын өзі бақылайтынын мәлімдеп отыр.

Осы тұста бірнеше сұрақ туындайды: компанияны шын мәнінде кім басқарады? Жеке инвестор қандай жауапкершілік алады? Жоспар орындалмаса, оның шығынын кім өтейді?

Әзірге билік үлкен жоспарларды айтып отыр. Ал халыққа компанияның кімге тиесілі екені, қалай жұмыс істейтіні және қауіпсіздігіне кім жауап беретіні анық түсіндірілуі керек.