Исландия ЕО-ға кіру туралы келіссөздерді қайта бастауға қарсы дауыс берді

Фото: Getty Images

Исландия тұрғындары референдумда үкіметтің Еуропалық одаққа кіру туралы келіссөздерді қайта бастау туралы ұсынысын қабылдамады. 225 031 сайлаушының 52,8 пайызы «қарсы» дауыс берсе, 47,2 пайызы «жақтап» дауыс берді. Бұл туралы мемлекеттік телерадиокомпания RUV хабарлады. Айырмашылық шамамен 12 600 дауысты құрады.

Дауыс беруге қатысу 82,5 пайызды құрады — бұл 2009 жылдан бері Исландиядағы кез келген сайлаудағы ең жоғары көрсеткіш. Халқы шамамен 400 000 адамды құрайтын елде дауыс беру құқығы бар шамамен 270 000 адам бар.

Дауыс беруге «Исландия Еуропалық одаққа кіру туралы келіссөздерді қайта бастауы керек пе?» деген сұрақ қойылды. «Жақтап» дауыс беру өзі ЕО-ға кіру туралы түпкілікті шешімді білдірмейді, тек мүшелік туралы келісімге қарай бір қадам болар еді, ол кейін екінші референдумнан өтуі тиіс. «Қарсы» дауыс беру Исландияның болашақта келіссөздерді қайта бастай алмайтынын да білдірмейді.

Премьер-министр Криструн Фростадоттир бастаған солшыл-центршіл үкімет референдумды 2027 жылға дейін өткізуге уәде берген еді, бірақ әлемдегі жағдайға, соның ішінде АҚШ президенті Дональд Трамптың Гренландияға қатысты мәлімдемелеріне байланысты оны мерзімінен бұрын өткізді. Дегенмен, елдегі пікірталастар негізінен қауіпсіздік мәселелеріне емес, балық өнеркәсібіне қатысты болды: ол Исландия экспортының шамамен 40 пайызын құрайды, ал «қарсы» дауыс бергендердің көбі ЕО-ның ортақ балық аулау саясаты аясында ел өзінің балық аулау аймақтарын бақылауды жоғалтады деп қауіптенді.

Нәтижелер жарияланғаннан кейін Фростадоттир үкімет ЕО-мен қарым-қатынасты нығайтуға назар аударатынын мәлімдеді. Ол Исландия Норвегия мен Лихтенштейнмен бірге жасаған Еуропалық экономикалық аймақ туралы келісім шеңберінде жұмыс істейді.

«Мен үшін және бүкіл үкімет үшін маңызды сабақ — адамдардың ЕЭА келісіміне қанағаттануы», — деді ол.

Еуропалық комиссияның өкілі Брюссель исланд халқының таңдауын құрметтейтінін және Исландияның ЕО-ның жақын серіктесі болып қала беретінін мәлімдеді.

Исландия 2009 жылы қаржы дағдарысы мен банк жүйесінің күйреуінен кейін Одаққа кіруге өтінім берген еді, алайда 2013 жылы билікке евроскептиктер келген үкімет келіссөздерді тоқтатты — содан бері негізгі шешілмеген мәселе балық аулау құқықтары болып қалады.

Референдум алдындағы науқан негізінен экономикалық дәлелдерге сүйенгенімен, қауіпсіздік мәселелері де шетте қалған жоқ. Исландия стратегиялық маңызды «GIUK өткелінің» жанында орналасқан — Гренландия, Исландия және Ұлыбритания арасындағы аймақ, онда Батыс елдері Ресейдің теңіздегі әрекетін бақылайды. НАТО-ның негізін қалаушы елдердің бірі бола тұра, Исландияның өз армиясы жоқ және альянс бойынша одақтастарға және 1951 жылғы АҚШ-пен қорғаныс шартына сүйенеді. Трамптың Гренландия туралы қайталанған мәлімдемелері мен Еуропадағы НАТО бірлігінің әлсіреу қаупі, исланд билігінің мәліметінше, елдің өз қауіпсіздігіне алаңдаушылығын арттырды — билік іргелес сулардағы Ресей әрекетін басты қауіп деп атайды, ал маусым айында ресейлік барлау кемесінің Исландияның эксклюзивті экономикалық аймағынан өткені туралы хабарланған болатын.