Елімізде жастарды қолдау қаржылық тұрғыдан да нақты жолға қойылған – басқарма өкілімен сұхбат
Алматы жастардың қаласы. Елдің әр өңірінен келетін жастар ағыны ешқашан тоқтаған емес. Сәкесінше, қалада жастардың белсенділігін арттырып, оларды қоғамға араластыру өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Осы тұрғыда qazaqtoday.info тілшісі Алматы қалалық Ішкі саясат басқармасы басшысының орынбасары Дастан Шерханмен сұхбаттасып, жасалып жатқан жұмыстармен танысты.
— Дастан Әділханұлы, ағымдағы жылы қалада жастар саясатын дамыту бойынша қандай жаңа жобалар іске асырылуда?
2026 жылы Алматы қаласының жастар саясаты басқармасы Жастардың өзін-өзі жүзеге асыруы үшін заманауи мүмкіндіктер жасауға, Жастар бастамаларын қолдауға, халықаралық ынтымақтастық пен еріктілер қозғалысын дамытуға бағытталған бірқатар жаңа жобалар мен бастамаларды іске асыруда. Қазақстанда алғаш рет Алматыда «жастардың қатысу бюджеті» жобасы іске қосылды. Бұл жастар бастамаларын қолдаудың жаңа тетігі. Жоба жастарға қаланың өзекті мәселелерін шешуге бағытталған өз идеялары мен жобаларын ұсына отырып, қалалық ортаны дамытуға тікелей қатысуға мүмкіндік береді. Үздік бастамалардың авторлары оларды іске асыруға 500 мыңнан 5 млн теңгеге дейін қаржы алады. Платформа арқылы 14 пен 35 жас аралығындағы Алматының жас тұрғындары өтініш бере алады Jasalmaty.kz. Жоба азаматтық белсенділікті дамытуға, жастарды шешім қабылдау үдерістеріне тартуға және қала ортасы мен қала тұрғындарының өмір сапасын жақсартуға қабілетті әлеуметтік маңызы бар бастамаларды қолдауға бағытталған. Мемлекет басшысының бастамасымен 2026 жыл Халықаралық еріктілер жылы болып жарияланды. Ағымдағы жылдың наурыз айында Алматыда волонтерлер форумы өтті, оның шеңберінде Тұрақты даму үшін халықаралық волонтерлер жылы ресми түрде басталды. Жыл ішінде жалпы 300 мыңнан астам адамды қамти отырып, 8 бағыт бойынша 50-ден астам ірі бастамаларды іске асыру жоспарлануда. Платформада Волонтерлік қызметті цифрландыруға ерекше назар аударылады Jasalmaty.kz жастарды ерікті қызметке тарту үшін заманауи цифрлық шешімдер мен геймификация элементтері енгізілуде.
— Жастарды қолдау үшін биылға қандай іс-шаралр жоспарланған?
Жоғарыда айтылған жұмыстардан басқа «Ecothon-2026» халықаралық экологиялық хакатонын, Дүниежүзілік денсаулық күніне арналған «Денсаулық-Бірге» іс-шараларын және басқа да бірқатар әлеуметтік және экологиялық жобаларды өткізу жоспарланған.
Жастар саясатының негізгі халықаралық жобаларының бірі Алматының Түркі әлемінің жастар астанасы ретіндегі мәртебесін іске асырудың аяқталуы болды. Жобаның ресми жабылу салтанаты 2026 жылдың маусымында келесі қалаға символдық мәртебе берумен өтті. Бастаманы іске асыру кезеңінде 2025-2026 жылдары Алматы жастар дипломатиясын дамыту, тәжірибе алмасу және түркі мемлекеттері ұйымының елдері арасындағы ынтымақтастықты нығайту үшін халықаралық алаңға айналды. Жоба аясында Қазақстан, Әзірбайжан, Қырғызстан, Түркия, Өзбекстан, Түркіменстан және түркі әлемінің басқа да елдерінен 8 мыңнан астам жастардың қатысуымен 60-тан астам халықаралық іс-шаралар өткізілді. Ең маңызды оқиғалар digital Turkic Youth форумы, түркі мемлекеттері ұйымының Жастар платформасының III Бас Ассамблеясы, V Халықаралық Жастар кемпингі, Turkic Youth Tree of Unity халықаралық экологиялық акциясы, жастар диалог алаңдары, білім беру және мәдени БАҒДАРЛАМАЛАР, сондай-ақ цифрландыру, экология, волонтерлік және тұрақты даму салаларындағы бірлескен бастамалар болды. Жобаны іске асыру халықаралық жастар ынтымақтастығын нығайтуға, гуманитарлық байланыстарды дамытуға және Алматының түркі әлемінің жетекші жастар орталықтарының бірі ретіндегі рөлін арттыруға ықпал етті.
— Биыл алғаш рет «Талдау мектебі» білім беру жобасы іске асырылды. Ол жастарға не бере алды?
Жастардың Талдамалық, зерттеушілік және көшбасшылық құзыреттерін дамытуға бағытталған. Жоба зерттеу әдістері, Деректерді талдау (Big Data), мемлекеттік басқару, қоғамдық коммуникациялар және жобалау қызметі бойынша дәрістер, практикалық сабақтар мен шеберлік сабақтарын қамтитын білім беру бағдарламасынан өткен 72-ден астам жас қатысушыларды біріктірді. Жобаның қорытындысы қаланы дамытудың және мемлекеттік жастар саясатын іске асырудың өзекті мәселелері бойынша шешімдерді әзірлеуге қатысуға қабілетті жас зерттеушілер қауымдастығын қалыптастыру және өзінің аналитикалық бастамаларын қорғау болды. Сонымен қатар, қазіргі жастар инфрақұрылымын дамыту жалғасуда. Жыл соңына дейін төрт жаңа комунити-орталық, сондай-ақ Алматыда «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейтін, жастарға жұмысқа орналасу, білім беру, психологиялық және заң көмегі, сондай-ақ өз жобалары мен бастамаларын іске асыру мәселелерінде кешенді қолдау көрсететін алғашқы тәулік бойы жұмыс істейтін комунити-орталық ашу жоспарлануда.
— Белсенді жастар үшін қандай гранттық бағдарламалар, білім беру жобалары мен қолдау шаралары қарастырылған?
Алматыда гранттық бағдарламаларды, білім беру жобаларын, кәсіптік оқытуды, жас ғалымдарды қолдауды қамтитын белсенді жастарды қолдаудың кешенді жүйесі құрылды және Жастар бастамаларын дамыту. Талантты және бастамашыл жастарды қолдауға бағытталған «Тәуелсіздік ұрпақтары» негізгі жобалардың бірі болып табылады. Жоба әлеуметтік маңызы бар, ғылыми, шығармашылық, инновацияларды іске асыру үшін гранттар беруді көздейді және жастардың қоғамдық жобалары. Қатысушылар өз идеяларын жүзеге асырып қана қоймай, қала мен елдің дамуына үлес қосуға мүмкіндік алады. Жастардың кәсіби дағдыларын дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Skill All жобасы аясында Алматының жас тұрғындары үшін еңбек нарығының неғұрлым сұранысқа ие бағыттары бойынша тегін қысқа мерзімді курстар ұйымдастырылды. Жастар заманауи цифрлық кәсіптер, IT-бағыттар, кәсіпкерлік негіздері, мобилография, Графикалық дизайн, SMM, бухгалтерлік есеп, мемлекеттік сатып алу, жұмыс мамандықтары және басқа да сұранысқа ие құзыреттер бойынша білім ала алады. Оқыту қорытындысы бойынша қатысушыларға жұмысқа орналасуға жәрдем көрсетіледі. Қолдаудың маңызды бағыты Жастар ғылымын дамыту болып табылады. Ағымдағы жылы Алматыда алғаш рет Ғылым күніне орай іске қосылған өңірлік ғылыми гранттар тетігі іске асырылуда. Байқауға 229 өтінім келіп түсті, оның 156-сы қаланың жоғары оқу орындарымен ұсынылған. Алдын ала ғылыми-техникалық сараптама қорытындысы бойынша 191 жоба іріктеуден өтті, тағы 38 жоба бойынша қайталану белгілері анықталды. Конкурстық іріктеу қорытындысы бойынша жалпы сомасы 348 млн теңгеге 30 ғылыми жобаны қолдау жоспарлануда. Конкурстық комиссияның қарауы алдында қатысушылар үш айлық акселерациялық бағдарламадан өтеді, оның шеңберінде жобаларды пысықтау, ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру және инвестициялар тарту мәселелері бойынша Сараптамалық сүйемелдеу алады. Байқау жеңімпаздары өз зерттеулерін жүзеге асыру үшін өңірлік ғылыми гранттар алады. Бүгінде Алматы еліміздің ең ірі ғылыми-білім беру орталығы болып табылады. Қалада 35 жоғары оқу орны, 131 ғылыми-зерттеу институты, 142 ғылыми ұйым жұмыс істейді, ал ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар саласында жұмыс істейтін мамандар саны 10,6 мың адамнан асады. Іске асырылып жатқан шаралар кешені жастардың өзін-өзі жүзеге асыруы, олардың зияткерлік және шығармашылық әлеуетін ашу, ғылымды, кәсіпкерлікті дамыту және жастарды қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуына тарту үшін қолайлы жағдайлар жасауға бағытталған.
— Жастар еріктілер қызметіне, қоғамдық және азаматтық бастамаларға қалай қатысады?
Алматыда жастарды волонтерлік, қоғамдық және азаматтық қызметке тартудың кешенді жүйесі құрылды. Жұмыс Комунити-орталықтар желісі, Алматы қаласы волонтерлерінің фронт-офисі, жастар үкіметтік емес ұйымдары, волонтерлік бірлестіктер, білім беру ұйымдары және цифрлық платформа арқылы жүргізіледі Jasalmaty.kz. Еріктілер қозғалысын дамыту шеңберінде қалада еріктілер қызметін қолдау мен дамытуға бағытталған 200-ден астам қалалық іс-шаралар мен жобалар өткізілді. Бүгінде Алматы қаласы еріктілер фронт-офисінің құрамына 58 мыңнан астам еріктілер, сондай-ақ 40 еріктілер ұйымдары мен бастамашыл бірлестіктер кіреді. Еріктілер қозғалысын дамытуға ерекше назар аударылады. Мемлекет басшысының бастамасымен 2026 жыл Халықаралық еріктілер жылы болып жарияланды. Ағымдағы жылдың наурыз айында Алматыда волонтерлер форумы өтті, ол тұрақты даму жолында халықаралық волонтерлер жылының іс-шараларына ресми бастама берді. Жыл ішінде жалпы саны 300 мыңнан астам адамды қамтитын сегіз бағыт бойынша 50-ден астам ірі бастама іске асырылуда. Платформада сандық шешімдер мен геймификация элементтерін енгізу басымдықтардың бірі болып табылады Jasalmaty.kz, бұл жастардың ерікті қызметке қатысуын неғұрлым қолжетімді және ыңғайлы етуге мүмкіндік береді. «Таза Қазақстан»жалпыұлттық экологиялық акциясы аясында айтарлықтай жұмыстар жүргізілуде. Жыл басынан бері 11 мыңнан астам жастардың қатысуымен 82-ден астам экологиялық іс-шаралар жүзеге асырылды. Алматының барлық 11 комунити-орталықтарында апта сайынғы экологиялық рейдтер тұрақты негізде өткізіледі, экологиялық хайкингтер, қалалық сенбіліктер, қалдықтарды бөлек жинау, қоғамдық кеңістіктерді көгалдандыру және абаттандыру бойынша акциялар ұйымдастырылады. Тек II тоқсанда 2 мыңнан астам жастардың қатысуымен 15-тен астам экологиялық рейд жүргізілді. Экологиялық еріктілікті дамытуға «Жасыл ел» жастар еңбек жасақтары, «Эко-Рейнджерлер» жобасының қатысушылары, Алматы қаласы еріктілер фронт-офисінің еріктілері, сондай-ақ экологиялық ұйымдардың өкілдері үлкен үлес қосуда. Жастар ластанған аумақтардың мониторингіне, халыққа экологиялық білім беруге, қалдықтарды сұрыптауға, табиғи аумақтарды тазартуға, ағаш отырғызуға және басқа да табиғатты қорғау бастамаларын іске асыруға қатысады.
Фото: zhasalash.kz
