Мәскеуде ҰҚКШҰ саммиті өтті: Тоқаев декларацияға қол қойды, Армения дауыс құқығынан айырылды

Сурет: lada.kz

Мәскеуде 11 қарашада Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының (ҰҚКШҰ) саммиті өтті. Жиын қорытындысы бойынша мемлекет басшылары бірлескен декларацияға қол қойды. Келіссөздерге Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қатысты.

Бұл туралы Qazaqtoday.info сайты хабарлайды.

Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің отырысы Кремльде Ресей президенті Владимир Путиннің төрағалығымен өтті. Көшбасшылар халықаралық және өңірлік қауіпсіздікті, ҰҚКШҰ аясындағы одан әрі ынтымақтастықты және заманауи қауіп-қатерлерге қарсы іс-қимыл шараларын талқылады.

Саммитке Владимир Путин мен Қасым-Жомарт Тоқаевтан бөлек Беларусь президенті Александр Лукашенко, Қырғызстан президенті Садыр Жапаров және Тәжікстан президенті Эмомали Рахмон келді.

Отырысқа ҰҚКШҰ бас хатшысы Таалатбек Масадыков та қатысты. Шақырылған қонақ ретінде ТМД бас хатшысы Сергей Лебедев пен Шанхай ынтымақтастық ұйымының бас хатшысы Нұрлан Ермекбаев болды.

Келіссөздер тар құрамда басталып, кейін кеңейтілген форматта жалғасты.

Саммит қорытындысы бойынша қатысушылар халықаралық қауіпсіздіктің негізгі мәселелері бойынша ұстанымдарын баяндаған бірлескен декларацияны қабылдады.

Атап айтқанда, ҰҚКШҰ мемлекеттері Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдаудағы рөлін нығайту ниетін растады.

Басқа мемлекеттердің және әскери бірлестіктердің әскери инфрақұрылымының ҰҚКШҰ-ға қатысушы елдердің шекараларына жақындауына байланысты стратегиялық тәуекелдерге ерекше назар аударылды.

Декларацияда сондай-ақ 2026 жылдың ақпанында Ресей-Америка арасындағы Стратегиялық шабуылдау қаруларын қысқарту туралы шарттың мерзімі аяқталғаннан кейін бұрынғы шектеулерді сақтау мүмкін болмағанына өкініш білдірілді.

Тағы бір тармақ ғарышта қару-жарақ орналастыру мәселесіне қатысты ұстаным болды. Мемлекеттер мұндай қаруды бірінші болып орналастырмау міндеттемесін растап, басқа елдерді осы бастамаға қосылу мүмкіндігін қарастыруға шақырды.

Құжатта теңіз кеме қатынасының қауіпсіздігі де жеке қозғалды.

ҰҚКШҰ елдері сауда кемелері мен порт инфрақұрылымына экипажсыз құралдарды қолданумен жасалған шабуылдардың жиілеуіне алаңдаушылық білдірді.

Декларацияда аталған өңірлер қатарында Каспий, Қара, Балтық және Жерорта теңіздері бар.

Саммиттің ең көзге түскен шешімдерінің бірі — Арменияның ұйымдағы құқықтарын шектеу болды.

Ресей президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков хабарлағандай, қатысушылар Ереванды ҰҚКШҰ-да дауыс беру құқығынан, сондай-ақ өз өкілдерін жауапты лауазымдарға тағайындау мүмкіндігінен айыру туралы шешім қабылдады.

Себебі ретінде Арменияның ұйым бюджеті алдындағы көпжылдық берешегі аталды.

Армения премьер-министрі Никол Пашинян отырысқа қатысқан жоқ.

Сонымен бірге Армения ҰҚКШҰ-ға мүше мемлекет болып қала береді.

Саммитте ұйымның одан әрі жұмысы да талқыланды.

2026 жылы ҰҚКШҰ-ға Ресей төрағалық етті. Қорытынды декларацияда қатысушылар оның төрағалық нәтижелері мен ұжымдық қауіпсіздік саласындағы мемлекеттер ынтымақтастығын оң бағалады.

Бұған дейін жарияланған тәртіпке сәйкес, 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап төрағалық Тәжікстанға өтуі тиіс.

Саммит қарсаңында, 2026 жылдың 10 қарашасында Мәскеуде ҰҚКШҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің, Қорғаныс министрлері кеңесінің және Қауіпсіздік кеңестері хатшылары комитетінің бірлескен отырысы өтті.

Қазақстан Сыртқы істер министрлігі хабарлағандай, келіссөздерге ҚР Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді, Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Аида Балаева және қорғаныс министрі Айдос Мырзахметов қатысты.

Қатысушылар халықаралық және өңірлік ахуалды, ұйымның 2026 жылғы жұмыс қорытындыларын және келесі жылға арналған ынтымақтастықтың перспективалық бағыттарын талқылады.

Мұхтар Тілеуберді Қазақстанның ҰҚКШҰ аясындағы өзара іс-қимылды нығайтуға қатысты тәсілдерін ұсынып, ұйымды одан әрі дамыту жөнінде ұсыныстар айтты.

Отырыста мемлекет басшылары саммитінің күн тәртібі мен 11 қарашада Мәскеуде қол қоюға дайындалған құжаттар жобалары келісілді.