Қазақстанда мүше трансплантациясына сұраныс артып, посмерттік донорлық дамымай тұр

Фото: ИА «NewTimes.kz»

Қазақстанда мүше трансплантациясына деген қажеттілік артып келеді: бүгінгі таңда бүйрек, бауыр, өкпе және жүрек ауыстыруға 4867 адам мұқтаж, оның ішінде 126 бала бар. Пациенттер санының өсуі аясында сарапшылар посмерттік донорлықты дамыту қажеттігін айтып отыр.

Бұл туралы Qazaqtoday.info сайты хабарлайды.

Өткен жылы елімізде қайтыс болған донорлардан мүше ауыстыру бойынша 68 ота жасалды. Алайда саланың дамуына басты кедергі — медицина деңгейі емес, марқұмның туыстарының келісім бермеуі.

ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Трансплантацияны үйлестіру және жоғары технологиялық медициналық қызметтер республикалық орталығы басшысының орынбасары Назгүл Жылгелдина бас тарту статистикасын келтірді.

«Егер 2025 жылы 186 әлеуетті донор болса, бұл — миының өлімі тіркелген пациенттер, тек 18 отбасы посмерттік донорлыққа келісім берді. Ал биыл 140 әлеуетті донордың ішінен небәрі 13 өзекті донор келісім берді. Бұл аз, себебі адамдарда әлі күнге дейін қорқыныш та, мифтер де өз менталитетіне немесе сенімдеріне байланысты сақталып отыр», — деп атап өтті Назгүл Жылгелдина.

Ол сондай-ақ Қазақстанның көрсеткіштерін әлемдік тәжірибемен салыстырды. Оның айтуынша, бір миллион тұрғынға шаққандағы донорлар саны (PMP) АҚШ-та 49, Испанияда – 46 болса, Қазақстанда небәрі 0,03.

Көптеген пациент үшін посмерттік донорлық өмір сүрудің жалғыз мүмкіндігіне айналады. Бүйрек реципиенті Анар Шаймергенова ауруы бала кезінде анықталғанын, ал 30 жасқа қарай өмірі толығымен гемодиализге тәуелді бола бастағанын айтты. Қыздың өмірін 37 жастағы әйелдің қайтыс болғаннан кейін сыйға тартқан мүшесі сақтап қалды.

«Посмерттік донордың арқасында мен қазір белсенді өмір сүріп жатырмын, қызым бар. Мен де басқаларға көмектесуге тырысамын, жұмыс істеймін. Яғни бұл — тек адам үшін ғана емес, бүкіл мемлекет үшін игілік. Біз әлеуметтік белсендіміз, жұмыс істейміз, тәуелсізбіз. Сондықтан Қазақстанда адамдар бұның маңыздылығын тереңірек түсініп, бұл әркімге, әр отбасыға қатысты болуы мүмкін екенін және ешкімнің одан сақтанбайтынын түсінсе екен деп айтқым келеді», — деп бөлісті қазақстандық.

Электрондық үкімет порталы eGov арқылы 184 мыңнан астам қазақстандық өз еркін білдірген, алайда олардың тек 10%-ы қайтыс болғаннан кейін донор болуға келіскен, қалғандары бас тартуды рәсімдеген. Мамандар жағдайды мемлекеттік деңгейде жүйелі ақпараттық жұмыс жүргізу арқылы өзгертуге болады деп есептейді.

Еске салайық, Шымкент қалалық клиникалық ауруханасы № 1-де бүйрек ауыстыру бойынша 255-ші ота сәтті жасалды. Бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысындағы пациентке туыс донордан жоспарлы ота жасалды. Дәрігерлердің айтуынша, отадан кейінгі кезең тұрақты өтіп жатыр, ал мұндай сәтті араласулар пациенттердің толыққанды өмірге оралу мүмкіндігін айтарлықтай арттырады.