АҚШ әкімшілігі ҚТК терминалына шабуылдарды тоқтатуға шақырды

Сурет: tengrinews.kz

Новороссийск маңында орналасқан Каспий құбыр консорциумының (ҚТК) теңіз терминалы аймағындағы кемелерге жасалған шабуылдарды тоқтатуға АҚШ президенті Дональд Трамптың әкімшілігі шақырды, деп хабарлайды Qazaqtoday.info сайты.

Басылымның хабарлауынша, тиісті үндеу Украина тарапына 21 шілде сейсенбі күні жеткізілген. Дереккөз ретінде Ақ үйдің өкілі аталды.

Уолл-стрит джорналы Вашингтонның бұл қадамын Қара теңіз акваториясындағы азаматтық кемелерге жасалған шабуылдармен байланыстырады. ҚТК терминалы арқылы ең алдымен Қазақстанда өндірілген мұнай, сондай-ақ аз көлемде ресейлік шикізат экспортталады.

Құбыр әлемдік мұнайдың екі пайызға жуығын тасымалдауды қамтамасыз етеді. Консорциум акционерлерінің арасында американдық Chevron және ExxonMobil компаниялары бар.

Айта кетейік, Украина ҚТК-мен жұмыс істеген танкерлерге жасалған нақты шабуылдар үшін жауапкершілікті өзіне ресми түрде алған жоқ. Қазақстан да шабуылдардың артында тұрған мемлекетті ресми түрде атамады.

Ең ірі шабуылдардың бірі 19 шілдеде ҚТК теңіз терминалының сыртқы бекіткіш құрылғыларында мұнай тиеу кезінде болды. Ұшқышсыз ұшу аппараттары екі танкерге шабуыл жасады: Либерия туы астындағы «Азия» және Маршалл аралдары туы астындағы «Нисос Иос». ҚТК-ның ресми деректері бойынша, «Азия» танкеріне американдық Chevron ірі қатысушысы болып табылатын «Теңізшевройл» компаниясының мұнайы тиелген. «Нисос Иос» танкеріне Kashagan B.V. және «Матен Петролеум» компанияларының мұнайы тиелген, оның үлесі «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясына тиесілі. Осылайша, екі танкер де Қазақстанда өндірілген мұнаймен жұмыс істеген.

Шабуылдардан кейін теңіз терминалындағы тиеу операциялары уақытша тоқтатылды. Энергетика министрлігі шешім Қара теңіздегі кемелер, экипаждар және қоршаған орта қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қабылданғанын түсіндірді. Сонымен қатар, ҚТК-ның өндірістік және техникалық нысандары зақымдалмаған, жарамды күйде және жағдай қалыпқа келгеннен кейін мұнай тасымалын қайта бастауға дайын. Тиеудің тоқтатылуы Қазақстандағы мұнай өндірісіне әсер етті. ҚТК шектеулерге байланысты бұрынғы көлемдегі шикізатты қабылдауды тоқтатты. Резервуарлардың толып кетуіне жол бермеу үшін өндіруші компаниялар тәуліктік өндірісті уақытша төмендетті.

Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі бұған дейін ҚТК инфрақұрылымы арқылы мұнай тасымалдаған азаматтық кемелерге жасалған ұшқышсыз ұшу аппараттарының шабуылдарын қатаң айыптаған болатын. Ведомство оларды елдің экономикалық мүдделеріне жол берілмейтін қолсұғушылық деп атады.

ҚТК-ға ірі американдық мұнай компаниялары қатысады. Chevron консорциум акцияларының 15 пайызына ие, ал ExxonMobil-мен байланысты Mobil Caspian Pipeline Company 7,5 пайызға ие. Сонымен қатар, Chevron және ExxonMobil Қазақстанның мұнай жобаларына ірі инвесторлар болып табылады. Уолл-стрит джорналы шабуылдардың Қазақстан және Ресей мұнайының Қара теңізге тасымалын бұзғанын атап өтті. Қызыл теңіз арқылы жеткізудегі бір мезгілдегі тәуекелдер аясында Brent мұнайының бағасы 21 шілдеде шамамен екі пайызға өсіп, барреліне 91 долларға жетті.