Бастауышта БЖБ мен ТЖБ алынып тасталады: министрлік бұйрық жобасын жариялады — не өзгереді?
Оқу-ағарту министрлігі оқушылардың үлгеріміне ағымдық бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізу қағидаларына өзгеріс енгізетін бұйрық жобасын «Ашық НҚА» порталында жариялады. Құжат бойынша бағалау жүйесі сынып деңгейіне қарай екіге бөлінеді: бастауыш буын жиынтық бағалаудан босатылады, ал орта және жоғары буында бұрынғы тәртіп сақталады. Жоба 21 тамызға дейін қоғамдық талқылауда болады.
2-4-сыныптарда не өзгереді
Жобаға сәйкес, 2-4-сынып оқушыларының оқу жетістіктері енді қалыптастырушы бағалау, тақырыптық және қорытынды бақылау арқылы бағаланады, ал осы жұмыстардың нәтижесі тоқсандық баға қою кезінде ескеріледі. Яғни бастауыш сынып оқушысы тоқсан сайын БЖБ/ТЖБ тапсырудың орнына сабақ барысындағы жүйелі бақылау арқылы бағаланады. Министрлік бұған дейін оқушылардың білімі диктант, мазмұндама, бақылау, практикалық және шығармашылық жұмыстар арқылы тексерілетінін хабарлаған — бұл бұрыннан таныс форматтардың жаңартылған нұсқада қайта оралуы деген сөз.
5-11-сыныптарда БЖБ/ТЖБ сақталады
Әлеуметтік желіде «БЖБ мен ТЖБ мүлде жойылады» деген қауесет тарағанымен, құжат олай демейді. Бұйрық жобасында 5-11 (12)-сыныптарда бағалау формативті және жиынтық бағалау, яғни БЖБ мен ТЖБ арқылы жүзеге асырылатыны нақты жазылған. Министрлік бұған дейін де жаппай алып тастау туралы шешім қабылданбағанын, жаңашылдықтар кезең-кезеңімен енгізілетінін мәлімдеген.
Шешімге қалай келді: мамырдағы талдаудан тамыздағы жобаға дейін
Министрлік 2025-2026 оқу жылындағы 1-11 сыныптарға арналған БЖБ мен ТЖБ тапсырмаларына арнайы талдау жүргізіп, оқушылардың жауаптары мен тапсырмалардың мазмұнын саралаған. Сол кезде қай сыныптарда жүйе сақталып, қай деңгейде басқа бағалау формалары енгізілетіні тамыз конференциясына дейін белгілі болатыны айтылған еді. Жиынтық бағалау жүктемесі мәселесі бұрыннан көтеріліп келеді: 2019 жылы министрліктің өзі кей мектептерде бір күнде 6-7 БЖБ немесе ТЖБ өткізілетінін орынсыз деп бағалаған. Жаңа жоба — сол жеті жылға созылған пікірталастың алғашқы нормативтік нәтижесі.
Жаңа оқу жылындағы басқа өзгерістер
Бағалау реформасы жалғыз жаңалық емес.
Қыркүйектен бастап бастауыш сынып оқушылары цифрлық сауаттылық және жасанды интеллект пәнін меңгереді, ал жоғары сыныптарда информатика және жасанды интеллект сабағы өткізіледі. 1-сынып оқушылары ЖИ-ге сауатты сұрақ қоюға дағдыланса, жоғары сынып оқушылары күрделі жобаларды өздігінше талдап жасауға мүмкіндік алады.
Оқу күнтізбесі де бекітілді: жаңа оқу жылы 2026 жылғы 1 қыркүйекте басталып, 2027 жылғы 25 мамырда аяқталады. Күзгі демалыс 26 қазан – 1 қараша, қысқы демалыс 28 желтоқсан – 10 қаңтар аралығында өтеді, ал 1-сынып оқушыларына 2027 жылғы 8-14 ақпанда қосымша бір апта демалыс беріледі.
Түлектерге келсек, 11-сынып оқушылары 1 маусымда Қазақстан тарихынан ауызша, 4 маусымда алгебрадан жазбаша, 9 маусымда оқыту тілінен, 14 маусымда таңдау пәнінен, 17 маусымда қазақ немесе орыс тілі мен әдебиетінен емтихан тапсырады.
Мұғалімдер мен ата-аналар неге алаңдайды
Реформаның басты сұрағы — әдістемелік дайындық. Алматы тұрғыны Гүлнәр Омарова кез келген реформаның ғылыми негізі болуы, апробациядан өтуі және ең бастысы ұстаздардың оқытылуы қажеттігін айтып, БЖБ/ТЖБ алынса, сабақтардың 1 қыркүйектен қалай өтетіні туралы сұрақ көп екенін жеткізді. Қоғамдық талқылау 21 тамызда аяқталатынын ескерсек, мұғалімдерге жаңа жүйеге бейімделуге іс жүзінде бір-ақ апта қалады — бұл реформаның ең осал тұсы.
Жиі қойылатын сұрақтар
БЖБ мен ТЖБ толық жойыла ма? Жоқ. Жоба бойынша тек 2-4-сыныптарда алынып тасталады, 5-11-сыныптарда сақталады.
Шешім түпкілікті ме? Әзірге жоба. Қоғамдық талқылау 21 тамызға дейін жалғасады, содан кейін бұйрық бекітіледі немесе өзгертіледі.
Бастауышта баға қалай қойылады? Қалыптастырушы бағалау, тақырыптық және қорытынды бақылау (диктант, мазмұндама, бақылау, практикалық және шығармашылық жұмыстар) негізінде, нәтижесі тоқсандық бағаға ескеріледі.
